Depressie
Nooit meer Freud. Nooit meer Prozac.
De Franse psychiater David Servan-Schreiber weet het zeker: het lichaam kan stress, angst en depressies zelf genezen. Artikel uit het blad Ode, nummer 88.
Servan-Schreiber presenteert een aantal complementaire geneeswijzen die niet alleen vaak goedkoper en eenvoudiger zijn dan de traditionele Westerse behandelmethoden, maar ook effectiever. Daarmee heeft de 45-jarige psychiater in Frankrijk een kleine revolutie ontketend. Dat is een belangrijke queeste, want nergens ter wereld worden zoveel antidepressiva of kalmeringsmiddelen geslikt.
David Servan-Schreiber is een traditioneel geschoolde psychiater met een grote staat van dienst. Hij studeerde medicijnen aan de Carnegie Mellon University in de Amerikaanse stad Pittsburgh. Daar gaf hij vervolgens leiding aan een prestigieus psychiatrisch onderzoekslaboratorium en is nu professor aan dezelfde universiteit evenals aan de Ecole de Médicine in Lyon. In heel Frankrijk is geen psychiater te vinden die vaker publiceerde in gerenommeerde wetenschappelijke vakbladen als Science en Archives of General Psychiatry. Daarbij komt nog eens , dat David Servan-Schreiber net zo sceptisch tegenover ‘alternatieve’ geneesmethoden stond als de gemiddelde Fransman.
Het omslagpunt kwam vijf jaar geleden tijdens een reis naar India voor Artsen zonder Grenzen. In het Himayalyadorp Dharamsala, het centrum van Tibetaanse gemeenschap in ballingschap, liep hij op een dag het plaatselijke ziekenhuis binnen en zag behandelmethoden die volstrekt nieuw voor hem waren. Terug in de Verenigde Staten dook hij in de literatuur. En, inderdaad,: vrijwel iedere geneeswijze die hij was tegengekomen, stond duidelijk omschreven. Waarom, zo vroeg hij zich af, wist hij hier niets van? Waarom had hij deze technieken niet op de universiteit geleerd? Na zijn ervaring in India deed Servan-Schreiber wat elke rechtgeaarde wetenschapper zou moeten doen: onderzoek. Hij testte alle bekende ‘alternatieve’ geneeswijzen om psychische problemen op te lossen – van acupunctuur, tot voedingsstoffen; van ademhalingsoefeningen tot lichaamsbeweging en van high-tech computer software tot oeroude meditatietechnieken.
Een van zijn meest interessante ontdekkingen: het emotionele brein – waar onze instinctieve en emotionele reacties vandaan komen – wordt rechtstreeks door het hart beïnvloed. Servan-Schreiber: ‘Er is een voortdurende wisselwerking tussen het hart en de hersenen. Uit onderzoek is gebleken dat een coherent hartritme in staat is om het emotionele brein tot rust te brengen. Wanneer je hart op een gezonde manier klopt, kun je stress, depressiviteit, spanning en andere geestelijke aandoening genezen.’ Om dat te demonstreren, sluit hij iemand via een elektrode op een computer aan. Op het scherm laat een grafiek niet alleen de hartslag zien, maar ook het hartritme – het ritme tussen twee hartslagen. Dat ritme bepaalt de coherentie (samenwerking) tussen het hart en de emotionele hersenen. De grafiek toont een redelijk rustige hartslag, totdat de psychiater opdracht geeft om van 9573 terug te tellen naar nul. De grafiek laat grote uitschieters in het hartritme zien. Wanneer hij de proefpersoon vervolgens vraagt om zich voor te stellen dat hij ‘door zijn hart ademhaalt’, laat de grafiek een prachtige, gelijkmatige curve zien. Wanneer hij vraagt om aan iets te denken waarvan je blij en dankbaar wordt, wordt de hart-hersencoherentie optimaal. Servan-Schreiber: ‘De eenvoudigste en snelste manier voor het lichaam om coherentie tussen hart en hersenen te bewerkstellingen, is positieve gevoelens te hebben. Als er een pil zou bestaan met hetzelfde effect, dan zou dat een wonderpil zijn.’
De resultaten van de methode om hart en hersenen op elkaar af te stemmen, zijn verbluffend. Het Amerikaanse instituut HeartMath, een voortrekker op dit gebied (zie ook het blad Ode, juni 2005), biedt een reeks oefeningen. Bij een groep gestreste managers, waarvan 47 procent aangaf last te hebben van hartkloppingen, namen deze na zes weken HeartMath oefeningen tot 30 procent af. Symptomen van fysieke spanning daalden van 41 naar 6 procent, slapeloosheid van 34 naar 6 procent, uitputtingsverschijnselen van 50 naar 12 procent en pijn en steken van 30 naar 6 procent. Ook was er significante daling van hoge bloeddruk te zien. Niet alleen fysiek, maar ook psychisch had de methode een enorm effect: het percentage managers dat aangaf meestal gespannen te zijn, daalde van 33 naar 5 procent, ontevredenheid daalde van 30 tot 9 procent en boosheid van 20 naar 8 procent. Servan-Schreiber: ‘De reden waarom je dat niet voor elkaar krijgt met psychoanalyses en praatsessies, is dat deze niet rechtsreeks tot de emotionele hersenen spreken, maar tegen de neo-cortex, het analyserende deel van de hersenen. Maar dat is niet waar angsten, spanningen en onverwerkte trauma’s liggen opgeslagen. Die liggen, net als de instinctieve, natuurlijke vermogens van het lichaam en de geest om te helen, opgeslagen in de emotionele hersenen. De HeartMath methode toont aan dat emoties sneller en krachtiger zijn dan gedachten. En dat het hart – wanneer het om ziekte en gezondheid gaat – belangrijker is dan de hersenen. Positief denken met je hersenen is zinvol, maar positief voelen vanuit je hart geeft een geweldige impuls aan de gezondheid en aan effectief en creatief functioneren.’